- Vũ Đức Trung
- 0 Comments
- 11 Views
Buồng phun sơn là khu vực kín hoặc hở một mặt, có quạt hút và hệ thống lọc để giữ bụi sơn, hơi dung môi trong lúc phun. Buồng giúp lớp sơn sạch bụi và bảo vệ sức khỏe thợ sơn. Bài viết dưới đây giải thích cấu tạo, các loại buồng phun sơn phổ biến và cách chọn theo quy mô gara.
Mục lục
Buồng phun sơn là gì?
Buồng phun sơn là không gian kín hoặc hở một mặt, giúp kiểm soát bụi sơn, hơi dung môi và luồng khí trong quá trình phun. Theo EPA, súng phun thông thường chỉ đưa 20–40% lượng sơn lên bề mặt, trong khi HVLP đạt từ 65%, phần còn lại phát tán thành bụi nên xưởng cần buồng phun để hút và giữ bụi sơn
Một buồng phun sơn hoàn chỉnh gồm các bộ phận chính sau:
- Khung và vách: Khung và vách của buồng sơn thường được làm bằng tôn hoặc inox dày 0,8–1,5 mm. Đối với phòng sơn sấy, hệ thống sử dụng thêm vách panel cách nhiệt EPS dày khoảng 50 mm để giữ nhiệt trong quá trình sấy.
- Quạt hút: Quạt hút thường có công suất từ 1–7,5HP và đường kính cánh từ 300–900 mm, có nhiệm vụ tạo và duy trì lưu lượng gió qua buồng. Với buồng màng nước dài 3 m, hệ thống thường sử dụng quạt 3HP với lưu lượng khoảng 20.000–30.000 m³/h.
- Hệ thống lọc: Hệ thống lọc có thể sử dụng màng nước kết hợp với bồn nước hoặc tấm lọc khô. Phòng sơn ô tô còn sử dụng thêm lọc trần F8 để bảo đảm luồng gió cấp vào buồng không mang theo bụi.
- Hệ thống cấp gió và sấy: Hệ thống cấp gió và sấy chỉ được trang bị trên phòng sơn sấy ô tô. Hệ thống này gồm quạt cấp gió, đầu đốt dầu hoặc đèn hồng ngoại để phục vụ quá trình sấy.
- Đèn chiếu sáng trần và vách: Hệ thống đèn chiếu sáng được bố trí trên trần và vách của buồng sơn. Phòng sơn tiêu chuẩn thường đạt độ sáng trên 800 lux để thợ có thể nhìn rõ màu và bề mặt sơn.
- Ống thoát khí, tủ điện điều khiển và áp kế: Buồng sơn được trang bị ống thoát khí, tủ điện điều khiển và áp kế để kiểm soát hoạt động của hệ thống. Áp kế có nhiệm vụ đo chênh áp qua lớp lọc; khi chênh áp càng tăng thì lớp lọc càng bẩn.
Buồng phun sơn giúp lớp sơn sạch hơn, nhưng muốn tính đúng giá thành mỗi lần sơn, gara còn phải ghi nhận chính xác lượng sơn và vật tư tiêu hao cho từng xe, việc khó làm khi vẫn ghi bằng sổ sách hoặc Excel. VC Garage giúp gara quản lý đồng bộ thông tin xe, lệnh sửa chữa, vật tư và doanh thu trên cùng một hệ thống.
Liên hệ VC Garage qua số 0985967654 để được tư vấn setup thiết bị gara và đăng ký dùng thử phần mềm miễn phí 2 tuần.
Các loại buồng phun sơn phổ biến
Buồng phun sơn màng nước
Buồng màng nước dùng bơm đẩy nước chảy thành lớp mỏng trên vách. Quạt hút kéo bụi sơn về phía vách, bụi chạm màng nước và rơi xuống bồn. Loại này lọc bụi tốt nhưng phải xử lý nước thải, hợp với xưởng gỗ, kim loại sơn liên tục.
Thông số tham khảo của một số buồng màng nước trên thị trường:
- Buồng dài 3 m của Nextfan: Buồng có kích thước 3.000 × 1.000 × 2.000 mm, sử dụng quạt 3HP với lưu lượng 20.000–30.000 m³/h, bơm 1,5HP với lưu lượng 10–12 m³/h và nguồn điện 380V. Nhà sản xuất công bố hệ thống có khả năng lọc trên 98% bụi sơn.
- Dòng FAS-BPS: Dòng FAS-BPS có chiều dài từ 1,1–6,6 m và chiều cao 1,94 m. Vách buồng được làm bằng tôn sơn tĩnh điện dày 1,2 mm hoặc inox 201/304. Quạt có công suất 1,5kW, bơm có công suất 0,75kW và mẫu tiêu chuẩn có lưu lượng 8.000–12.000 m³/h.
- Kích thước phổ biến: Buồng sơn có các kích thước chiều dài phổ biến là 1,5 m, 2 m và 3 m. Những buồng có chiều dài từ 4–6 m thường được sản xuất theo thiết kế riêng để phù hợp với nhu cầu sử dụng.
Buồng phun sơn khô
Buồng khô dùng tấm lọc đặt ở vách sau để giữ bụi sơn. Buồng lắp nhanh, không có nước thải nhưng phải thay tấm lọc định kỳ. Thời điểm thay được đọc trên áp kế: tấm lọc càng bám nhiều sơn thì chênh áp qua lọc càng tăng.
Thông số tham khảo của tấm lọc Koch SprayStop STK:
- Hiệu suất giữ bụi: Bộ lọc có hiệu suất giữ bụi trung bình đạt 96% đối với các hạt có kích thước từ 5 micron và đạt 79,5% đối với các hạt có kích thước 3 micron.
- Chênh áp: Bộ lọc có chênh áp ban đầu là 0,14 inch cột nước, tương đương khoảng 35 Pa. Khi chênh áp tăng lên 1,0 inch cột nước, tương đương khoảng 250 Pa, người dùng nên thay bộ lọc để duy trì khả năng lọc và lưu lượng gió.
- Vật liệu: Bộ lọc được làm từ 100% sợi tổng hợp và có cấu tạo 2 lớp với mật độ sợi tăng dần, giúp giữ bụi theo từng lớp của vật liệu lọc.
Buồng phun sơn tĩnh điện (sơn bột)
Buồng tĩnh điện dùng cho sơn bột: bột sơn tích điện bám lên chi tiết kim loại, phần bột thừa được hút về bộ thu hồi để dùng lại. Hệ cyclone của Ransburg (Binks) công bố thu hồi tới 97% bột thừa. Theo OSHA, buồng phun tĩnh điện cần vận tốc gió qua mặt hở từ 60 feet/phút (khoảng 0,3 m/s). Dòng buồng này dùng cho sản phẩm kim loại như khung sắt, tủ điện, cửa sắt, không dùng cho sơn sửa chữa ô tô.
Phòng sơn ô tô (phòng sơn nhanh và phòng sơn sấy)
Phòng sơn nhanh chỉ hút và lọc bụi, không sấy. Phòng sơn sấy dùng đầu đốt dầu hoặc đèn hồng ngoại, nhiệt độ 60–80°C, giúp lớp sơn khô nhanh hơn và ít bị bụi bám so với để khô tự nhiên.
- Phòng sơn nhanh vách cứng, rèm kéo: Phòng có kích thước lòng trong 6.900 × 3.900 × 2.700 mm, sử dụng quạt cấp 4kW với lưu lượng 15.000 m³/h. Phòng không được trang bị hệ thống sấy.
- Phòng sơn sấy đốt dầu: Phòng sử dụng 2 quạt cấp 3kW với tổng lưu lượng 21.000 m³/h và quạt hút 4kW với lưu lượng 12.500 m³/h. Hệ thống sấy sử dụng đầu đốt dầu của Ý có công suất 200.000 kcal/h, nhiệt độ sấy tối đa đạt 80°C. Hệ thống chiếu sáng đạt trên 800 lux và sử dụng nguồn điện 3 pha 380V.
- Phòng sơn sấy hồng ngoại: Phòng được trang bị 10 cụm đèn hồng ngoại, mỗi cụm gồm 3 bóng công suất 1kW, tổng công suất đạt 30kW. Các thông số còn lại được thiết kế tương tự phiên bản phòng sơn sấy đốt dầu.
Nên chọn buồng phun sơn nào cho gara ô tô?
Gara nhỏ (1–2 khoang, chủ yếu dặm vá)
Gara nhỏ chủ yếu sơn chi tiết đã tháo rời như cản, cửa, gương, nên chọn buồng theo các tiêu chí sau:
- Loại buồng: Gara có thể sử dụng buồng phun sơn khô hoặc buồng màng nước dài 2–3 m và bố trí buồng ở góc xưởng để tiết kiệm diện tích.
- Quạt hút: Với buồng dài 3 m, gara nên sử dụng quạt hút khoảng 3HP với lưu lượng 20.000–30.000 m³/h để đáp ứng nhu cầu hút khí và bụi sơn.
- Cách lọc: Buồng phun sơn khô phù hợp với những xưởng không muốn xử lý nước thải. Buồng màng nước phù hợp với những xưởng có lượng sơn nhiều, nhưng cần trang bị thêm bơm công suất 0,75–1,5HP và bồn nước.
- Nguồn điện: Nhiều mẫu buồng dài 3 m sử dụng quạt 380V. Nếu gara chỉ có nguồn điện 1 pha, gara cần đặt loại quạt sử dụng điện 220V hoặc kéo thêm nguồn điện 3 pha.
Đây là phương án có mức đầu tư thấp nhất, Nextfan bảo hành buồng màng nước 3 m trong 18 tháng. Buồng hở một mặt chỉ hút bụi tại chỗ, không có cấp gió sạch nên không dùng để sơn cả xe.
Gara vừa (3–5 khoang, sơn nhiều chi tiết mỗi ngày)
Gara vừa nên chọn phòng sơn nhanh hoặc phòng sơn tự chế có hút và lọc bụi. Khi chọn, cần xem các điểm sau:
- Kích thước: Phòng sơn nhanh vách cứng, rèm kéo của TPET có kích thước lòng trong 6.900 × 3.900 × 2.700 mm, đủ không gian để đưa cả xe vào và sơn nhiều tấm cùng lúc khi cần.
- Lưu lượng gió: Hệ thống sử dụng quạt cấp 4kW với lưu lượng gió 15.000 m³/h, đáp ứng nhu cầu cấp gió cho phòng trong quá trình phun sơn.
- Mặt bằng: Phòng có kích thước ngoài khoảng 7 × 4–5,4 m và chiều cao 3,2–3,5 m. Vì vậy, gara nên dành riêng một khoang có diện tích phù hợp để lắp đặt phòng.
- Sấy bổ sung: Gara có thể lắp thêm đèn sấy hồng ngoại di động khi cần sấy cục bộ. Ví dụ, loại đèn 3 bóng với tổng công suất 3.000W có thể sấy vùng diện tích 800 × 1.000 mm ở nhiệt độ 60–70°C và sử dụng nguồn điện 220V.
Mức đầu tư ở mức trung bình. Phòng sơn nhanh không có hệ thống sấy, nên sơn phải để khô tự nhiên lâu hơn và dễ bám bụi nếu khoang xung quanh nhiều bụi mài. Đèn sấy di động chỉ sấy được từng vùng nhỏ, hợp với sơn dặm hơn là sấy cả xe.
Gara lớn (sơn cả xe hằng ngày)
Gara sơn cả xe hằng ngày cần phòng sơn sấy tiêu chuẩn để rút ngắn thời gian xe nằm trong phòng. Các thông số nên đối chiếu khi chọn:
- Kích thước: Phòng sơn sấy có kích thước ngoài khoảng 7.000 × 4.000 × 3.200 mm và kích thước lòng trong 6.900 × 3.900 × 2.700 mm. Phòng sử dụng 2 quạt cấp 4kW và quạt hút 5,5kW theo thông số của phòng sơn sấy Tahico TPE03.
- Sấy đốt dầu: Hệ thống sấy sử dụng đầu đốt dầu công suất 200.000 kcal/h và có khả năng sấy tối đa đến 80°C theo thông số TPET.
- Sấy hồng ngoại: Hệ thống sử dụng dàn đèn hồng ngoại tổng công suất 30kW. Khi sấy trong 30 phút ở công suất tối đa, hệ thống tiêu thụ khoảng 15 kWh điện.
- Sàn nổi: Phòng sử dụng sàn lưới được đặt cao hơn nền để tạo đường thoát gió từ trần xuống sàn. Luồng gió kéo bụi sơn xuống phía dưới thay vì để bụi bay ngang qua thân xe.
- Chiếu sáng: Hệ thống chiếu sáng đạt trên 800 lux và đèn được bố trí cả trên trần và vách để thợ có thể nhìn rõ màu sơn và bề mặt xe.
Lợi ích và ứng dụng của buồng phun sơn
Buồng phun sơn giúp kiểm soát bụi, luồng khí và hơi dung môi trong quá trình sơn, từ đó cải thiện chất lượng hoàn thiện và điều kiện làm việc:
- Giảm bụi bám lên bề mặt: Luồng khí được kiểm soát giúp đưa bụi sơn và overspray ra khỏi vùng phun. EPA đánh giá buồng downdraft có hiệu quả cao trong việc loại bỏ overspray.
- Giảm hao sơn: Súng phun thông thường có hiệu suất truyền sơn khoảng 20–40%, trong khi HVLP đạt ít nhất 65%. Phần sơn không bám lên bề mặt trở thành overspray, nên kiểm soát tốt luồng khí và kỹ thuật phun có thể giảm lượng sơn thất thoát.
- Hạn chế phơi nhiễm của thợ: Buồng thông gió tốt giúp đưa bụi sơn và hơi hóa chất ra khỏi vùng hô hấp. Với sơn chứa isocyanate, EPA lưu ý đây là thành phần có nguy cơ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đường hô hấp.
- Giữ lại bụi sơn trước khi thải ra ngoài: Một số hệ thống lọc khô được EPA sử dụng mức 96% hiệu suất bắt giữ trung bình trong mô hình phát thải; các yêu cầu hiện hành của EPA đối với một số cơ sở còn quy định bộ lọc phải chứng minh khả năng bắt giữ ít nhất 98% overspray.
Lưu ý khi sử dụng và bảo dưỡng buồng phun sơn
Để buồng hút tốt và an toàn, gara nên đưa các việc sau vào lịch cố định:
- Thay tấm lọc khi áp kế báo lọc bẩn, ví dụ tấm lọc Koch SprayStop STK nên thay khi chênh áp lên khoảng 250 Pa. Theo OSHA 1910.107, lọc đã thay phải đưa ngay ra khu riêng cách xa xưởng hoặc ngâm trong thùng kim loại có nước.
- Vệ sinh vách và sàn sau mỗi ca làm, để sơn khô bám trên vách không bong ra rơi lên bề mặt ở lần phun sau.
- Thay nước màng nước định kỳ với loại màng nước. Bùn sơn và nước thải cần được thu gom, xử lý theo quy định về chất thải, không xả thẳng ra cống.
- Không để dung môi hoặc giẻ dính sơn trong buồng. Giẻ dính sơn cho vào thùng kim loại chuyên dụng và đổ bỏ ít nhất mỗi ngày một lần; trang bị bình chữa cháy và thiết bị phòng cháy chữa cháy gần buồng.
- Kiểm tra quạt hút và hệ thống điện: định kỳ đo vận tốc gió qua mặt hở, giữ từ khoảng 0,5 m/s trở lên; kiểm tra dây điện, công tắc và đèn trong buồng vì hơi dung môi dễ cháy.
Buồng phun sơn gồm 4 loại chính là màng nước, khô, tĩnh điện và phòng sơn ô tô; gara nhỏ dùng buồng dài 2–3 m, gara sơn cả xe cần phòng sơn sấy. Tuy nhiên, buồng chỉ giúp lớp sơn sạch hơn, còn vật tư sơn và hạng mục sửa chữa cần được quản lý đồng bộ. Liên hệ VC Garage qua số 0985967654 để được tư vấn và dùng thử miễn phí 2 tuần.
